Trong kho tàng chuyện kể dân gian, hình ảnh con mèo đen với đôi mắt rực sáng nhảy qua quan tài luôn là nỗi khiếp sợ tột độ, được xem là điềm báo của hiện tượng "quỷ nhập tràng". Người xưa tin rằng mèo đen là loài vật có linh tính đặc biệt, thậm chí được coi là "linh miêu" mang luồng khí âm cực mạnh. Khi nó băng qua người quá cố, sự giao thoa giữa âm khí của con vật và linh hồn người mất được cho là sẽ đánh thức thi thể, khiến người chết bật dậy trong một trạng thái vô thức và đáng sợ. Chính vì niềm tin tâm linh sâu sắc này, trong các gia đình có tang sự, việc canh giữ không cho chó mèo đến gần quan tài luôn là nhiệm vụ quan trọng bậc nhất.
Tuy nhiên, dưới góc nhìn của khoa học hiện đại, hiện tượng kỳ bí này lại có một lời giải thích khách quan và thực tế hơn nhiều. Các nhà nghiên cứu cho rằng cơ thể người sau khi qua đời vẫn còn lưu giữ một lượng điện tích âm nhất định chưa kịp tan hết. Trong khi đó, bộ lông của mèo đen (vốn có tính dẫn điện cao) lại tích tụ một lượng điện tích dương đáng kể thông qua quá trình di chuyển và ma sát. Khi mèo nhảy qua hoặc chạm vào thi thể, hiện tượng phóng tĩnh điện xảy ra như một luồng xung điện mạnh, gây co bóp cơ bắp đột ngột khiến thi thể có thể co người hoặc bật dậy, tạo nên cảnh tượng hãi hùng mà dân gian thường thêu dệt thành các câu chuyện siêu nhiên.
Dẫu lời giải thích là tâm linh hay khoa học, tục lệ tránh để mèo gần người quá cố vẫn mang một giá trị nhân văn sâu sắc về sự tôn trọng và yên tĩnh dành cho người đã khuất. Việc giữ cho không gian tang lễ được trang nghiêm, tránh những tác động ngoại cảnh không đáng có chính là cách để người ở lại tiễn đưa người ra đi một cách trọn vẹn và an lòng nhất. Suy cho cùng, mỗi quan niệm cấm kỵ đều là một mảnh ghép của văn hóa, nhắc nhở chúng ta luôn cẩn trọng và thành kính trước lằn ranh mỏng manh giữa sự sống và cái chết.
