Trong văn hóa ẩm thực của người Việt, cá là món ăn quen thuộc, nhưng đối với những ngư dân hay người sống đời "gạo chợ nước sông", việc ăn cá lại đi kèm với những luật lệ bất thành văn vô cùng nghiêm ngặt. Một trong những đại kỵ lớn nhất mà bất cứ ai bước chân lên tàu thuyền đều phải khắc cốt ghi tâm là: Tuyệt đối không được dùng đũa lật ngược mình con cá lại sau khi đã ăn hết mặt trên. Nếu lỡ tay làm điều này trước mặt chủ thuyền hay những lão ngư dày dạn, bạn có thể bị xem là người gieo rắc điềm gở, thậm chí bị mời rời khỏi mâm cơm ngay lập tức.
Sở dĩ có sự kiêng kỵ gay gắt này là bởi trong tư duy tượng hình của người đi biển, con cá nằm trên đĩa chính là hình ảnh phản chiếu của chiếc thuyền đang lênh đênh giữa đại dương. Hành động "lật cá" (lật mình con cá từ mặt này sang mặt khác) gợi liên tưởng trực tiếp đến hình ảnh "lật thuyền", "lật ghe" hay đắm tàu. Đối với những con người mà sinh mạng gắn liền với sóng gió bao la, hai chữ "lật thuyền" là cơn ác mộng khủng khiếp nhất, là ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết. Vì thế, họ tránh hành động này như một cách để trấn an tinh thần, mong cầu sự bình an và "thuận buồm xuôi gió" cho mỗi chuyến ra khơi.
Thay vì lật ngược con cá như thói quen trên đất liền, người đi biển có một cách ăn "đúng luật" và tinh tế hơn. Sau khi thưởng thức hết phần thịt ở mặt trên, họ sẽ nhẹ nhàng dùng tay hoặc đũa gỡ bỏ xương sống của con cá ra, đặt gọn sang một bên, rồi tiếp tục ăn phần thịt ở mặt dưới. Bằng cách này, con cá vẫn nằm yên ở tư thế ban đầu, tượng trưng cho con thuyền luôn vững chãi, cân bằng, không bao giờ chao đảo trước sóng to gió lớn.
Có thể với người ngoại đạo, điều này chỉ là sự mê tín thái quá, nhưng với những phận đời "hồn treo cột buồm", những kiêng kỵ nhỏ nhặt ấy lại là điểm tựa tâm linh vững chắc. Giữa biển khơi mênh mông đầy bất trắc, nơi con người trở nên nhỏ bé trước thiên nhiên, việc tuân thủ những quy tắc này không chỉ là gìn giữ một nét văn hóa nghề nghiệp, mà còn là lời cầu nguyện thầm lặng cho những chuyến đi bình an, để con tàu luôn đi đến nơi về đến chốn.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét